Rond

The spam filter installed on this site is currently unavailable. Per site policy, we are unable to accept new submissions until that problem is resolved. Please try resubmitting the form in a couple of minutes.

Achter het station van Den Bosch ligt het Mercatorplein. Ik kom er maandelijks, voor een proef op de som. Languit ga ik op het plein liggen, druk mijn wang tegen de grond. Ik kijk een tijdje, glimlach, sta weer op. Opgewekt fiets ik dan naar huis: elke keer stel ik gerustgesteld vast dat de aarde een lichte kromming heeft. Zij is rond. Ook Mercator, de grote geograaf die begin zestiende eeuw in Den Bosch op school zat, wist dat. Toch blijven er twijfelaars. Zelfs in 2014. Zo gelooft Omroep Brabant dat de wereld plat is. En wat verdient een tweedimensionale wereld? Plat nieuws.

Ik ben Brabander tot in mijn galblaas, maar ook journalist en columnist. Daarom volg ik Omroep Brabant, op Twitter en website. Ik lees hun nieuwsberichten. Steeds vaker druppel ik daarna mijn ogen. Met het afwasmiddel Dreft, dat sterk ontvet. Geen luxe, want vrijwel dagelijks brengt Omroep Brabant berichten die in reuzeligheid niet onderdoen voor het buikspek van een varken.

Anus

Zo achtte de zender het zinvol om eind juni foto’s van de opengereten anus [sic] van de mishandelde kater Darcy te Oosterhout te plaatsen. De kop boven de abjecte foto’s was: “Hopelijk worden de daders snel gepakt.” Ook ik hoop dat de betrokken redacteuren niet voortvluchtig zijn, maar inmiddels met een schorsing thuis zitten.

In dezelfde week had Omroep Brabant nog tweemaal brekend nieuws. De eerste keer letterlijk: een doormidden gereden chihuahua in Vinkel. Maar de klapper was ‘Katje Bentley doodgeschopt door dierenbeul.’ Dat was in Moergestel, waar de zender veel rouwbeklag optekende. Maar is dat nieuws? Wie z’n katje in de Brabantse binnenlanden Bentley noemt, roept blinde afgunst op. Noem hem dan Dafje. Dat herkennen we. Da’s van ons. Da’s Brabant.

Achter de studio in Son is langzaamaan een indrukwekkend dierenkerkhof ontstaan. Het laatste zerkje is van Cheyenne uit Mariaheide. Arm, arm beest! Op zondag 27 juli jl zou deze dwergkanarie in een live-uitzending van Omroep Brabant het Nederlands record achteruitzingen gaan verbreken. Toen hij voor de 116e keer het lied ‘Skippybal' van Frans Bauer inzette, stuiterde hij van zijn stokje. Hartstilstand. De Dierenbescherming laat een onderzoek instellen.

Doucheputje

Toch kun je beter achteruitzingen dan achteruitboeren. Media zien hun inkomsten tanen en het publieksbereik afkalven. “Help!”, hoor je op redacties. Ook Omroep Brabant voelt zich steeds meer een kat in het nauw – niet alleen Darcy in Oosterhout heeft het taai. De dreiging blijft dat zij moet integreren met landelijke zenders; de subsidie en reclame-inkomsten lopen terug; de concurrentie met lokale omroepen – die met name groeien dankzij gemeentelijke fusies – neemt toe. Wat doe je dan in wanhoop? Je schrapt alle hinderlijke criteria voor nieuwsselectie. Motto: alle nieuws is welkom, mits het emotie oproept. Zo scannen de redacteuren van Omroep Brabant de werkelijkheid bovenmatig op criminaliteit, sport verkeersongevallen, seks, drugs, pedofilie, brand en kinder-, dieren- en artiestenleed. Ooit was die doucheputjesformule voorbehouden aan Engelse tabloids. Maar de laatste jaren heeft de yellow press een roodwit geblokte verwant in Nederland.

Exemplarisch voor de formule van Omroep Brabant: onder de kop “Oeh lala!” meldde zij dat je op de gemeentelijke website Virtueel Helmond met enige behendigheid onder de rokjes van avatars kunt gluren. Ander fijnzinnig nieuws: “Johan Vlemmix wordt kutkunstenaar”, “Push-up bh's vinden gretig aftrek in Brabant” en “Brabantse studenten ontketenen rage met piemels tekenen op NRC.”

Neus

Maar laat ik ook getuige à decharge zijn. Want weinig media hebben zo’n neus voor wat wat er werkelijk toe doet. Illustratief zijn de talloze berichten van Omroep Brabant over Roy Donders, Frans Bauer en Sylvie Meis. Laatste nieuws op Omroep Brabant over de ex van Rafael van der Vaart: “Ik neem soms een ijsje en dan eet ik zelfs het horentje op.” Het mooie is: dankzij Google Translate hoeven de inwoners van Gaza, Syrië en Oekraïne zulk essentieel nieuws niet te missen. Even een terzijde: Omroep Brabant ontvangt jaarlijks zo’n 17 miljoen euro subsidie van de provincie.

Hapt u naar lucht? U bent niet de enige. Ik weet dat sinds een klokkenluider bij Omroep Brabant me enkele facturen toespeelde. Ze zijn van een Eindhovense groothandel in medische gassen. Uit de nota’s blijkt dat zij Omroep Brabant afgelopen jaar 71 cilinders zuurstof inclusief maskers hebben geleverd, waarvan 58 als spoedbestelling. Je moet toch iets als werkgever wanneer je nieuwsjagers zich om de haverklap bewusteloos onder hun bureau hijgen.

Wilt u liever huilen? Dat kan ook. Omroep Brabant schuift dagelijks liefdevol een doos Kleenex de provincie in, maar zonder haar inkomsten uit het oog te verliezen. Ook rond het drama met Malaysian Airlines. Nog geen etmaal na de ramp liet de omroep op haar webpagina over de MH17 doodleuk een advertentie zien. Voor ‘War Thunder’. Dat is een computerspel waarmee je vliegtuigen uit de lucht moet zien te knallen. Fasten your eye lids, want ze willen zich sluiten in ongeloof.

Muisclicks

De rauwelijkheid van Omroep Brabant hangt samen met het IF-beleid. IF staat voor Internet First. Oftewel: je kiepert eerst iets op internet, dan pas op radio en tv. De vuistregels zijn: trek aandacht, wees snel, check niet tot je een ons-kent-ons weegt, publiceer ook geruchten en zorg voor follow ups al zeg je 34 keer vrijwel hetzelfde. Het enige dat telt zijn de muisclicks, stelt de directie. Zo leidt IF tot ondermaatse journalistiek. Mijn wens voor dit beleid? Ik verwijs naar een hitje van Trini Lopez uit 1963: ‘IF I had a hammer.’

Een gewetensvraag: heb ik een hekel aan Omroep Brabant? Nee. Ik ben ermee opgegroeid en ken er verschillende aardige mensen. Bovendien geloof ik in regionale media. Maar ik kom in opstand als je willens en wetens de ondergrenzen in journalistiek, ethiek en smaak aan je laars lapt. Dan maak je van jezelf een gootsteenontstopper. Credo: waar Fifax aarzelt, gaat Omroep Brabant verder.

Hamvraag: gaat de zender haar journalistieke peil de komende jaren verbeteren? Ik heb twijfels. Op internet raadpleegde ik het Actueel Hoogtebestand Nederland. Ik tikte de postcode van Omroep Brabant in: 5692 EL in Son. Volgens de database van het AHN ligt het omroeppand 15,9 meter boven ANP. Maar er stond een rood sterretje bij, dat naar een voetnoot verwees. Die luidde: “Waarschuwing: wij kunnen de juistheid van het peil niet garanderen. Genoemde locatie is aan continue verzakking onderhevig.”

Hoe diep onze provinciezender nog gaat zakken, is niet alleen voor geologen interessant. Ook voor Brabanders die snakken naar een omroep met voldoende journalistiek gezag en geloofwaardigheid. Als Omroep Brabant dat werkelijk wordt, beleg ik een feestje voor al haar medewerkers. Op het Mercatorplein. Tot we dronken op de stoep liggen, onze ogen de horizon zoeken en zelfs hoofdredacteur Henk Lemckert mompelend erkent : “Ja, hij is rond.”

________________________________

Column uitgesproken tijdens de Talkshow van Theaterfestival Boulevard o.l.v. NOS-verslaggever Martijn van der Zande. Datum: zaterdag 9 augustus. Deze column is op persoonlijke titel, niet onder de vlag van het stadschroniqueurschap.

Reacties

Hopelijk lucht deze tirade de schrijver een beetje op. Dan hebben de zinnen vol met azijn in ieder geval nog een doel gediend. De maatschappij verandert in een snel tempo. We consumeren ons nieuws op een manier waar we ons twintig jaar geleden niets bij konden voorstellen. Nieuws komt niet meer exclusief via de oude kanalen binnen maar steeds vaker via social-mediaomgevingen op internet. Het nieuws op tv en radio zijn al gedateerd op het moment dat de bulletins worden uitgezonden, om van de krant nog maar te zwijgen. Media hebben alleen recht van bestaan als ze er toe doen. De keuzes die dagelijks op de redactie van Omroep Brabant gemaakt worden zijn niet scherp omlijnd en moeten steeds opnieuw worden afgewogen. Dat gebeurt door betrokken Brabantse journalisten. Omroep Brabant zit in een proces, een groei waarin een ding het belangrijkste is; er toe doen. De regionale journalistiek heeft geen andere keuze dan zichzelf opnieuw uitvinden. Brabanders hebben recht op een goede nieuwsvoorziening uit hun buurt. Brabanders hebben recht op Omroep Brabant.

Als je de column in zijn geheel wilt horen: http://youtu.be/1ZPf-azB664

Zestien jaar geleden stopte ik met 'nieuwsjagende journalistiek'. Na ruim tien jaar van deadline naar deadline was ik (al) uitgejaagd, verzuchtend: 'Als het zo doorgaat, is straks de commercie belangrijker dan de inhoud van het nieuws.' Collega's weigerden dat te geloven.
Inmiddels leidt niet alleen de journalistiek, maar de gehele economie aan een commerciële selffullfilling prophecy. Overal roept men: 'De concullega's doen het ook, dus wij moeten wel mee!' Men trekt elkaar collectief - en willens en wetens - mee in het zompige moeras dat de diverse elitaire groepen zelf hebben gecreëerd. De bankiers met hun bonussen, de woningcorporatie-, onderwijs- en zorgmanagers met hun topsalarissen, de politici met de zorg voor hun toekomstige baantjes. 'Zij doen het, dus wij moeten meedoen.' Onzin. 'Wij doen het gewoon lekker met de mededeling dat wij niet anders kunnen. Daar trappen ze wel in." In hun kielzog volgen de aandeelhouders, die menen rechten te doen gelden op winsten. Huilend bij de overheid om steun als de koersen dalen, de bemoeizucht van diezelfde overheid lakend als winsten worden belast.
het journaille wordt met name door de laatste groep geregeerd. Kranten, tijdschriften en andere media worden elke paar jaar (of vaker) verkocht, waarna een reorganisatie volgt omdat er te weinig winst wordt gemaakt. Degenen die zich dienstbaar aan de aandeelhouders opstellen, mogen blijven: de beste bezuinigers en de nieuwsjagers die het diepst de riolen ingaan. Als er eentje naar de mening van het gepeupel te diep gaat, wordt die met veel krokodillentranen ontslagen. Achter de schermen wordt gejuicht over de grote hoeveelheid publiciteit die dit oplevert, want zo worden de aandelen weer meer waard. In andere woorden: een mooi moment om met winst te verkopen.
In dit licht bezien, bestaat onafhankelijke journalistiek niet meer. De commercie is de baas. Enkel in de marge van de kleine bladen zijn nog onafhankelijke journalisten te vinden. Zij genereren weinig publiciteit en worden daarom weinig geloofwaardig geacht. Wie niet in een door veel reclameblokken omgeven televisieprogramma komt, bestaat niet. En daar kom je echt alleen maar in als de aandeelhouders het goed vinden (lees: als het nog meer reclame genereert). Vandaar overigens ook dat er meer zendtijd wordt besteed aan aankondigingen dan aan het programma zelf. De reclame wordt immers tot en met de laatste dag verkocht...
In dit landschap nu probeert het gesubsidieerde Omroep Brabant zich te handhaven. Aan subsidies zitten taakdoelstellingen vast, uitgedrukt in kijkcijfers. Worden die niet gehaald, dan dalen de subsidies en dat gaat ten koste van de werkgelegenheid. Welke keus hebben de journalisten van Omroep Brabant nog? Omwille van hun baan, kunnen ze niet anders zeggen dan: 'Zij doen het, dus wij moeten meedoen.' Gevangen in het systeem dat zo geraffineerd is opgetuigd door bankiers, topmanagers, politiek en aandeelhouders.

Fantastisch dat je die riooljournalistiek eens een jasje aantrekt. Dankjewel

Als medewerker van Omroep Brabant ben ik het in grote lijnen eens met mijn oud-collega Frans van Hoof. De journalistiek is aan devaluatie onderhevig.

Dat neemt niet weg dat ik vind dat Alink een punt heeft. Maar in plaats van zijn pijlen op Omroep Brabant te richten zou hij de kritiek op de journalistiek breder moeten trekken.

Omroep Brabant was jarenlang een omroep die jaarlijks van het publiek twee beoordelingen kreeg: oubollig, maar betrouwbaar. En zo'n omroep die in een veel hoger tempo moderniseert dan de overige regionale media in de provincie, valt op en trekt de aandacht van bijvoorbeeld columnisten.

Het punt bestaat er uit dat het aantal media (al dan niet professioneel) op internet explosief is gegroeid. Binnen dat hele krachtenveld moet je opvallen. Ik ben de eerste om toe te geven dat dat soms ten koste gaat van zorgvuldigheid. Een ander punt is dat de tijden veranderen en dus ook de belangstelling van het publiek.

Je doet met je artikel de gemiddelde Omroep Brabant-medewerker tekort. Ook op de werkvloer wordt stevig gediscussieerd over keuzes en lang niet iedereen is het altijd eens met die keuzes. Ik kan je verzekeren dat er op de redactie niemand de naam Sylvie Meis nog kan horen zonder in een kramp te schieten.

Ik heb in een discussie met oud NOS-hoofdredacteur Hans Laroes wel eens gezegd dat het vooral ook de verantwoordelijkheid is van de leidinggevenden die soms journalisten op klussen afsturen die die journalisten moreel niet verantwoord vinden.

In een vak waarin steeds meer free-lancers werken die financieel afhankelijk zijn van elke klus die ze krijgen is er weinig weerstand.

Helaas zijn er in Nederland weinig journalistieke leiders die de moed hebben een eigen koers te varen, voortgedreven als ze worden door pageviews. Er gaapt soms een groot gat tussen het moreel besef van de individuele journalist en de mensen door wie hij aangestuurd wordt. Leidinggevenden die op hun beurt weer verantwoording moeten afleggen aan eigenaren of subsidiënten door wie ze worden afgerekend op bereik.

Het is mij wat te gemakkelijk om in zo'n complexe wereld één medium af te branden. Ik benader dat toch maar positief: was sich liebt das neckt sich.

Ik lach me zelden een verzakking bij het lezen van columns, de enige die me wat dat betreft kan inspireren is Nico Dijkshoorn. Ook jouw column bezorgde me absoluut geen lachstuipen, sterker nog, ik betrapte er mezelf op dat ik me gaandeweg alleen maar meer begon te ergeren. Je noemt jezelf journalist en dus mag ik ervan uitgaan dat je ook weet hoe het er aan toegaat in dat wereldje anno 2014. Want niet alleen Omroep Brabant gaat steeds meer het doucheputje in, dat geldt voor bijna alle collega's, zelfs wereldwijd. Zelfs de zogeheten Nederlandse kwaliteitskranten, NRC en Volkskrant, leggen hun journalistieke latje steeds lager en zeker geldt dat voor de regionale nieuwsbronnen zoals je eigen Brabants Dagblad. Heb je die krant wel eens even "miereneukerig" doorgebladerd als je blijkbaar naar de uitzendingen van Omroep Brabant hebt geluisterd? Dan zullen je conclusies niet afwijken van wat je hier over Omroep Brabant schrijft. Dat je er ook nog even de subsidie bijhaalt is even goedkoop als lachwekkend.
Ikzelf ben ruim 40 jaar als journalist werkzaam geweest in Brabant. Zowel bij een huis-aanhuis-blad, een dagblad als de regionale omroep.
En ook ik constateer al jarenlang een verloedering van het vak. Snelheid gaat blijkbaar boven nauwkeurigheid; snel scoren is belangrijker dan hoor en wederhoor en zelfs van meer belang dan een juiste spelling. Dus ben ik blij dat ik uitgewerkt ben en niet meer hijgerig verslag hoef te doen van een zwaar ongeluk of een moord in een dorpsstraat waarbij het belangrijk is dat je zo snel mogelijk de buren van het slachtoffer te spreken krijgt in plaats van gewoon te wachten tot het persbericht van de politie binnenkwam nadat alle familieleden zijn ingelicht. Zo deden wij dat "vroeger", maar die tijden zijn voorbij. Maar houd op met te pretenderen dat Omroep Brabant de enige is die aan die "scoringsdrift" meedoet. Anders raad ik je aan eens wat intensiever andere, ook landelijke nieuwsbronnen te volgen. Van NRC tot NOS-journaal, van SBS tot Brabants Dagblad, van Omroep Brabant tot De Volkskrant: scoren is het devies !

Beste Eric,

Dank, ik lachte me een verzakking.

Nieuwe reactie inzenden

Uw e-mailadres zal niet openbaar worden gemaakt.