Vraagtekenmuziek

Fluisteren, kreunen, hijgen. Maar ook piepen, bulderen, grommen. Een kerkorgel is net een mens. Temmen heeft geen zin, dan tast je de ziel aan. Maar jezelf bangelijk aan zo'n bakbeest onderwerpen, leidt evenmin tot hemelse tonen. Dat weet Jesse Bruul (22). Hij danst nooit naar de pijpen van de orgels die hij bespeelt. Hij zoekt hun vriendschap. Dat lukt hem altijd, kwestie van respect.

Maandagmiddag, de trap op in de lege Sint-Lambertuskerk in Rosmalen. Een gangetje leidt naar het orgelhoekje. Het is een uitmuntende verstopplek: zolang God, Bach of Debussy niet plotseling "Gezien!" roept, blijft Jesse hartstochtelijk de toetsen en pedalen indrukken. Hij repeteert voor het hoogste van het hoogste dat nadert: op het zeventiende-eeuwse orgel van de Sint-Jan spelen. Als peuter tingeltangelde Jesse thuis op de piano en tikte mee op de maat van muziek. Erfelijke vrolijkheid. Zijn vader Simon is trompetter in het leger van dit land. Hij marcheert nooit van Den Helder tot Den Briel, maar wel dagelijks op de Brederokazerne in Vught. Als koperblazer is hij ook bij militaire concerten en staatsbezoeken te horen. Zijn moeder Annette Boland is zangdocente en sopraan. Soms veroorzaakt ze donkere nachten in Rosmalen. Dan zingt ze alle sterren van de hemel.

Vanaf zijn twaalfde reisde Jesse jarenlang op zondagochtend naar Amsterdam, voor pianoles bij een conservatoriumdocent. Maar de verleidingen van het orgel wonnen: de veelzijdige registers die je kunt opentrekken – van trompet, bourdon en prestant tot viola de gamba, fluit en holpijp – en de wolkbreuken van klanken. Het is een middeleeuwse synthesizer, vindt Jesse. Een stoer instrument, waarop zich een nieuwe generatie uitleeft. In legere kerken, met vollere echo.

Ondertussen nadert het uur U. Komende zaterdag, vier uur 's middags. Dan mag Jesse een half uur op het mooiste barokorgel van Europa spelen, dat van de Sint-Jan. Vijf werken, van Bach, Purcell en anderen. Een gratis concert van een verborgen organist. Terwijl Jesse ooit zo zichtbaar was: van 2018 tot 2020 werkte hij als model. Op de catwalks van Londen, Parijs, Milaan, New York en Rome liep hij modeshows voor Dior, Valentino en Paul Smith. Ook woonde hij als model voor Yohji Yamatoto zes maanden in Japan. Dat werk staat op een lager pitje. Een onzichtbaar plekje achter een orgel is Jesse net zo lief. Ook in de collegebanken – hij studeert Bestuur en Organisatie in Utrecht – hoeft hij niet op te vallen.

De jonge generatie organisten is niet per se gelovig. Da's geen punt. Van nature raakt orgelspel aan mystiek, want in kerken weet je nooit zeker wie of wat naar je luistert. Een vraagteken lijkt op een oor. Als Jesse de Sint-Jan laat trillen en dreunen, zal het zich spitsen.

_____

Publicatie in Brabants Dagblad: 15 juni 2022.